Cyfrol o Gerddi – Y Ffermwr Gwyllt

Ar noson oer yn fis Chwefror 2022 daeth cynulleidfa o Fachynlleth at ei gilydd i ddathlu lansiad cyfrol o gerddi gan y bardd Sam Robinson yn yr Owain Glyndŵr. Yng nghwmni beirdd a chantorion yr ardal wnaeth Sam Robinson rhannu nifer o gerddi o’i gyfrol newydd Y Ffermwr Gwyllt gyda Cerys Hafana yn darparu cerddoriaeth i gyd-fynd efo’r cerddi ar y delyn.

Daeth y gyfrol yma i fodolaeth ar ôl i Sam gael ei gomisiynu drwy Tir Canol i ysgrifennu am ei brofiadau fo yn rhan o’r gymuned amaeth yn yr ardal wrth adlewyrchu ar y newid sydd yn digwydd o’i gwmpas. Mae Sam yn byw a gweithio’n lleol fel bugail ar nifer o ffermydd yn yr ardal. Gafodd Sam ei magu yn Rhydychen ac mae o wedi graddio yn athroniaeth, ond wedi byw yng Nghymru ers rhai flynyddoedd ac wedi dysgu Cymraeg yn yr ardal wrth iddo weithio ar ffermydd a chanu efo’r côr lleol.

“Roedd y cerddi ma wedi bod yn eplesu yn cefn fy meddwl ers sawl blwyddyn. Rhyw ysfa i geisio cysoni tensiynau, neu o leiaf dal y cyfan gorau ag o’n i’n gallu mewn un coflediad, dyna oedd craidd y peth amwn i. Ac efo cefnogaeth Tir Canol, ges i gyfle i sianelu’r ysfa na yn fynegiant call” Sam Robinson

Mae’r gyfrol yn trafod y perthynas rhwng tirfeddianwyr ar dir a natur. Mae’n rhoi cyfle gwych i drafod a myfyrio ar brofiadau’r bobl sydd yn gweithio’n galed yn ei’n dirweddau, ac yn dod a lleisiau i’r amlwg sydd yn gallu cael ei anwybyddu gan rai.

Mae’r casgliad eisoes wedi cael ei gyhoeddi gan Y Stamp a gallwch brynu copi eich hun yma

Mae’r gyfrol lawn yn cynnwys rhagair gan Carwyn Graves, sy’n disgrifio Sam fel:

“Gŵr sy’n gyfarwydd ag alawon y cae yw Sam Robinson, fel cynifer o’r lleisiau eraill o’r gorffennol y mae’n ymglywed â nhw yma. Bugail Cymraeg o Faldwyn yw Sam, a fagwyd yn ddi-Gymraeg ar aelwyd anamaethyddol yn Rhydychen, Lloegr. Diolch iddo am fynegi’r hunllef hen-a-newydd, ac am fynegi’r freuddwyd.” Carwyn Graves

Gallwch ddarllen y gerdd ‘Y Ffarmwr Gwyllt’, o’r gyfrol isod.

Y Ffermwr Gwyllt

Gwelwch ef yn dod ar hyd y wawr

yn droednoeth ar wlith y gwair

a’i gyrn ynghudd o dan ei gap.

 

Ond ffor mae hyn yn bosib dwêd?

Byse gweld iâr â dannedd hir

a lleuad y dydd yn ei thin

yn synnu llai arna’i.

 

Ond welwch chi wir y meillion gwyn

a’r gwenyn i gyd o’i gwmpas?

Pob shetin yn daclus,

pob wal heb un bwlch,

a bwyd bêch go lew ar bob bryn. 

 

Roedd    o’n     wyllt     oherwydd—

wrthi dorri gwair hwyr o haf

a haul ar ei chwys hallt,

fe    aeth    o’n    sownd    yn  ei anian.

 

Ac fe’i gwelwyd yn aml iawn

yn neidio ffens fel hesben blwydd y diawl.

 

Ac    roedd    o    wedi    gwyllto.

 

Wedi gwyllto wrth deimlo cliriad y bryniau

a blodau’r iaith yn diflannu o’r llethrau,

llanw coed yn boddi caeau

fesul    credit    carbon.

 

Wedi gwyllto wrth glywed ei adar ar dafod blaidd,

yn swyngan wyllt i olchi’r gwaed yn wyrdd.

 

Nid yw’r ddaear yn gofyn ysgariad.

Duw a ŵyr, mae hi’n galw am gusan araf.

 

Medda fo wrth blygu corn poethgoch

yr   hwrdd    â’i  sbaner.  

Diolch i Goed Cadw ac i’r People’s Postcode Lottery am ariannu’r darn o waith yma.

Artist Preswyl Cyfle

Mae Tir Canol yn gymuned sy'n dylunio ac yn darparu canlyniadau cadarnhaol i natur a phobl trwy ein defnydd o'r tir a'r môr.Pobl cymuned yn ymwneud â rheoli tir a môr i natur a nii sydd yn dathlu ein treftadaeth Ileol ac sy'n gynaliadwyTir Cymuned sy'n gweithio ar...

Swydd Newydd – swyddog arfordir

Mae hwn yn gyfle gwych i ymuno â thîm gwych sy'n achub natur ac ysbrydoli pobl yn rhai o ardaloedd mwyaf cyfoethog bywyd gwyllt Cymru.     Rydym yn chwilio am rywun sy'n angerddol am ardal Dyfi, sy'n gweld y darlun mawr ac sydd â llygad am fanylion. Rhywun...

Taith gerdded Tir Canol

Dros yr haf fe wnaethom gyflwyno cyfres o deithiau cerdded rhad ac am ddim ar draws ardal prosiect Tir Canol. Nod y teithiau cerdded oedd ennyn diddordeb y cyhoedd gyda’r amrywiaeth eang o natur, coed a thirweddau o fewn yr ardal. Roedd y tywydd yn heriol weithiau...

LANSIO PROSIECT TIR CANOL ‘CYNNAL’

Cyfres o brosiectau cyffrous yn cael ei lansio trwy Tir Canol ar ôl derbyn cyllid gan sefydliad Esmeé Fairbairn.

Profiad gwaith gyda FWAG a Tir Canol

Yn ystod Ebrill roedd o’n bleser cael cynnal Elin Haf Jones fel rhan o gyfnod hi ar brofiad gwaith gyda FWAG. Ar ôl y pythefnos o brofiad gwaith wnaeth Elin rhannu ychydig am ei phrofiad efo ni:     Rhannwch ychydig amdanat ti?   Helo, Elin ydw i. Dwi’n dod o Lanilar...

Ysbrydoliaeth: Prosiect newydd yn archwilio plannu coed a llwyni i gynhyrchu gwrtaith

Mae prosiect newydd yn Nyffryn Dyfi yn archwilio ffordd y gallai coed a llwyni gyfrannu at fywoliaeth ffermio drwy gynhyrchu gwrtaith organig ar gyfer cnydau garddwriaethol ac âr. Mae prosiect Gwrtaith Gwyrdd Lluosflwydd yn profi gwrtaith a wneir o ddail planhigion...

Partneriaeth newydd i Tir Canol

Wrth i brosiect Tir Canol gael ei lansio, wedi diwedd y prosiect O'r Mynydd i'r Môr, mae partneriaeth newydd bellach yn cymryd y cyfrifoldeb o ddarparu Tir Canol.   Mae’r bartneriaeth newydd yn cwrdd bob mis i symud y prosiect yn ei flaen, gyda phartneriaid yn...

A wnaeth cyd-ddylunio gweithio

Mae wedi bod yn bwysig iawn i'r prosiect adlewyrchu a dysgu o sut rydym wedi bod yn dylunio atebion perthnasol lleol ar gyfer yr argyfwng bioamrywiaeth a hinsawdd. Mae wedi bod yn ffordd newydd o weithio i lawer ohonom ac felly yn gynharach eleni fe wnaethom gomisiynu...

Instagram Live – Diweddariad y prosiect gyda TAIR

Ar yr 14 Chwefror wnaeth TAIR, artistiaid preswyl y proeist, gael sgwrs efo Siân Stacey, Swyddog Ddatblygu'r Prosiect, am lle mae'r prosiect wedi cyrraedd a sut mae'r proses cyd-ddylunio yn mynd. Gallwch wylio'r sgwrs, sydd yn Gymraeg a Saesneg isod. Gweithdy...

Rhannu Glasbrint y Prosiect

Dros yr 18mis diwethaf mae’r prosiect O’r Mynydd i’r Môr wedi bod yn gwahodd ystod eang o bobl i gymryd rhan yn cyd-ddylunio dyfodol lle mae natur a phobl yn ffynnu yn Ganolbarth Cymru. Mae’r prosiect wedi cynnal gweithdai, sgyrsiau, sesiynau galw heibio a channoedd o...